Kişisel Gelişim Kitapları Nasıl Verimli Okunur?
Okuma verimini sayfa sayısıyla değil, seçtiğiniz fikri uygulayıp uygulamadığınızla izleyin. Hedef belirleme, not alma ve değerlendirme adımları kitabın içeriğini günlük davranışa taşır.
Bu yazıda neler var?
Kişisel gelişim kitaplarını verimli okumak için önce tek bir hedef belirleyin. Günde 10–20 sayfa okuyun ve her bölümden en fazla bir uygulanabilir fikir seçin. Seçtiğiniz fikri birkaç hafta deneyip günlük yaşamınıza uyup uymadığını değerlendirin.
Okuma amacınızı davranışa dönüştürün
Kitabı açmadan önce üzerinde çalışacağınız konuyu tek cümleyle yazın. “Daha iyi iletişim kurmak” veya “erteleme alışkanlığımı azaltmak” gibi bir alan seçin. Ardından bu alanı gözlemleyebileceğiniz bir davranışa çevirin.
Örneğin, iletişim hedefinizi “zor bir konuşmada karşımdakini sözünü kesmeden dinlemek” diye tanımlayın. Bu ifade, okurken hangi önerileri dikkate alacağınızı belirler. Hedefinizi aynı anda birkaç konuya yaymayın; tek bir davranışı izlemek notlarınızı ve denemenizi sadeleştirir.
Hedefinizi bir yere yazın ve okuma sırasında görünür tutun. Her bölümden sonra o hedefle bağlantılı bir fikir bulup bulmadığınızı kontrol edin. Bağlantı kuramadığınız sayfaları sırf not çıkarmak için işaretlemeyin.
Hedefinize uygun kitabı seçin
Satın almadan veya okumaya başlamadan önce içindekiler bölümüne ve birkaç sayfaya göz atın. Bölümlerin seçtiğiniz ihtiyaca yanıt verip vermediğini kontrol edin. Kitabın adı ya da popülerliği, içeriğin sizin hedefinize uygun olduğunu tek başına göstermez.
| Hedef | Aranacak içerik | Deneme fikri |
|---|---|---|
| Ertelemeyi azaltmak | Alışkanlıklar ve günlük planlama | Bir işi belirli bir zaman diliminde başlatmak |
| İletişimi geliştirmek | Dinleme ve ilişki becerileri | Zor bir konuşmada söz kesmeden dinlemek |
| Daha düzenli çalışmak | Planlama ve dikkat yönetimi | Günün ilk işini önceden belirlemek |
Tablodaki eşleştirmeleri başlangıç noktası olarak kullanın. İçindekilerde hedefinizle ilgili bölüm bulamazsanız başka bir kitap seçin. Kitapta yalnızca birkaç bölüm işinize yarıyorsa önce o bölümleri okuyun; her sayfayı sırayla bitirmek zorunda değilsiniz.
Okuma düzeninizi sürdürülebilir kurun
Günlük 10–20 sayfalık bir hedef koyun ve bunu gününüzdeki uygun bir aralığa yerleştirin. Sayfa sayısını yarışa çevirmeyin. Bir fikri anlamadan ilerliyorsanız durun, ilgili paragrafı yeniden okuyun ve kendi cümlenizle anlatın.
Bir gün okuyamadığınızda ertesi gün iki katını tamamlamaya çalışmayın. Kaldığınız yerden devam edin ve yeni bir telafi yükü eklemeyin. Okuma hedefini takvimde küçük bir işaretle izleyin; işaret, düzeninizi görmenize yardım eder.
Okurken dikkatiniz dağılıyorsa oturumu daha küçük parçalara bölün. Örneğin, bir seferde bir alt başlık okuyup ardından kısa bir not yazın. Bu yöntem sayfa hedefini korurken okuduğunuz fikre dönmeniz için alan açar.
Fikirleri sorgulayın ve kısa not alın
Her bölümden sonra üç kısa başlık kullanın: yaşamımla bağlantısı, kendi değerlendirmem ve deneme zamanı. Bu başlıklara birer cümle yazmanız yeterlidir. Böylece notlarınız kitaptaki cümleleri kopyalamak yerine kendi düşüncenizi ve sonraki adımınızı kaydeder.
Her bölümden sonra en fazla bir uygulanabilir öneri seçin. Notunuzda ne yapacağınızı, hangi durumda deneyeceğinizi ve ne zaman başlayacağınızı belirtin. Örneğin, “Bu hafta zor bir konuşmada karşımdakini sözünü kesmeden dinleyeceğim” diye yazın.
Bir öneri günlük düzeninize sığmıyorsa daha küçük bir davranış seçin. Notlarınızı tek bir defterde veya dijital belgede tutun; her fikir için ayrı bir liste açmanız gerekmez. Alışkanlıklar ve davranış hakkında daha fazla bilgi edinmek, seçtiğiniz davranışı tanımlamanıza yardımcı olabilir.
Notu uygulanabilir bir denemeye çevirin
Notunuzu eyleme çevirmek için davranışı, durumu ve zamanı aynı cümlede belirtin. “Daha iyi dinleyeceğim” gibi genel bir hedef yerine, “Bu hafta iş arkadaşım bir sorun anlatırken önce sözünü kesmeden dinleyeceğim” yazın. Böyle bir cümle, neyi deneyeceğinizi açıkça gösterir.
Denemeyi kolaylaştırmak için gerekli koşulu önceden hazırlayın. Örneğin, planlama önerisini uygulayacaksanız günün ilk işini bir önceki akşam not edin. İletişim önerisini deneyecekseniz uygun bir konuşma fırsatını bekleyin; sırf kitaptaki fikri uygulamak için gereksiz bir durum yaratmayın.
Uygulama sırasında kısa bir kayıt tutun. Tarihi, karşılaştığınız durumu ve davranışı yapıp yapmadığınızı yazın. Birkaç kelimelik kayıt yeterlidir; uzun günlükler tutmak bu yöntemin şartı değildir.
Denemeyi gözden geçirip karar verin
Seçtiğiniz davranışı birkaç hafta deneyin, ardından notlarınızı gözden geçirin. Haftada bir kez uyguladığınız durumları ve önünüze çıkan engelleri yazın. Bu kontrol, öneriyi yalnızca okuduğunuzu değil, günlük yaşamda deneyip denemediğinizi görmenizi sağlar.
Davranışı uyguladığınızda neyin işe yaradığını belirleyin. Örneğin, belirli bir zamanı önceden seçmek başlamanızı kolaylaştırdıysa bunu not edin. Uygulayamadığınız günlerde hangi koşulun engel olduğunu yazın ve bir sonraki deneme için tek bir düzenleme seçin.
Deneme sonunda öneriyi sürdürmeye, küçültmeye veya bırakmaya karar verin. Sonuç beklentinize uymadı diye kendinizi suçlamayın; notlarınızdaki koşulları değerlendirin. Kitaptaki başka bir fikre geçmeden önce mevcut denemeye ilişkin kararınızı kaydedin.
Sık yapılan okuma hatalarını düzeltin
Çok sayıda cümleyi işaretlemek, aynı anda birçok öneriyi denemek ve kitabı hızla bitirmeye çalışmak, seçtiğiniz fikri uygulamayı zorlaştırır. Bu hatalardan birini fark ettiğinizde okuma planınızı sadeleştirin. Aşağıdaki çözümleri kullanarak dikkatinizi tek hedefte tutun.
- Her fikri işaretlemek: Yalnızca hedefinizle ilgili ve deneyebileceğiniz bir fikri seçin.
- Birden fazla öneriye başlamak: Önce bir davranışı deneyin, ardından kaydınızı değerlendirin.
- Belirsiz not yazmak: Davranışı hangi durumda ve ne zaman uygulayacağınızı ekleyin.
- Kitabı bitirmeyi tek ölçüt saymak: Denediğiniz fikri ve uygulama kaydınızı izleyin.
- Tavsiyeyi sorgulamadan benimsemek: Öneriyi kendi koşullarınıza göre değerlendirin; size uymuyorsa uygulamak zorunda değilsiniz.
Okuma düzeni kurmakta zorlanıyorsanız takviminizde kısa bir aralık belirleyin ve yalnızca bir alt başlık okuyun. Gününüzü planlamak için zaman yönetimi ilkelerini inceleyebilirsiniz. Dikkatiniz dağıldığında da hedefinizi yeniden okuyup bölümde aradığınız fikre dönün.
Okuma biçimini ihtiyacınıza göre seçin
Basılı kitap, e-kitap ve sesli kitap arasında seçim yaparken not alma ve geri dönme biçiminizi düşünün. Basılı kitapta kenara kısa işaretler koyabilirsiniz; e-kitapta ilgili bölümü arayıp yeniden açabilirsiniz. Sesli kitapta ise her cümlede durmak yerine bölüm sonunda kısa bir sesli veya yazılı not alın.
Birden fazla kitabı aynı dönemde okuyorsanız her biri için ayrı hedef belirleyin. Önerileri ve notları karıştırmamak için kitap adını notunuzun başına yazın. Uygulama aşamasında tek bir davranış seçmek, hangi fikrin denendiğini takip etmenizi kolaylaştırır.
Kitabın anlatımı size uymuyorsa başka bir biçime geçin veya kitabı bırakın. Önce içindekiler bölümüne dönüp hedefinize uygun bir bölüm olup olmadığına bakın. Uygun içerik bulamazsanız seçiminizi yenileyin; okuma biçiminiz, hedefinize ulaşmak için kullanacağınız araçtır.